Niewolnicy Ekranu – Jak Smartfon i Media Społecznościowe Kradną Twoje Życie?

Nie chcesz czytać? Odsłuchaj odcinek!

Pierwsze telefony komórkowe pojawiły się ponad 30 lat temu i swoim wyglądem bardziej przypominały cegłę niż coś, przy czym dzisiejsze pokolenie Z spędza większy procent swojego wolnego czasu. Coś, czego potencjał uzależnieniowy można porównać do najmocniejszych narkotyków. Porozmawiajmy o tym, co naprawdę robi z nami smartfon.

Od cegłówki do uzależnienia

Telefon komórkowy został wymyślony jako narzędzie do dzwonienia. Początkowo mogły sobie na niego pozwolić jedynie osoby zamożne, ale z czasem technologia ta stała się na tyle przystępna cenowo, że praktycznie każde polskie gospodarstwo domowe mogło się nią cieszyć.

Na początku XXI wieku zaczęły pojawiać się kolejne możliwości: większa pamięć, aparat, muzyka, internet, dotykowy ekran. Z czasem wszelkie dodatki do telefonu przyćmiły w znacznym stopniu pierwotną funkcję tego urządzenia. Telefon stał się nierozłącznym towarzyszem większości Milenialsów, Zetek i – niestety – Alfy, które niekiedy mam wrażenie, że już się rodzą z telefonem w dłoni.

Smartfon w dłoni — Od narzędzia do dzwonienia do urządzenia, które kontroluje nasze życie

Dostęp do internetu okazał się przełomowy i bezpowrotnie zmienił funkcję telefonu. Rozwój wykładniczy, jak to ma w zwyczaju, nie bierze żadnych jeńców. Dziś przeciętny użytkownik spędza na telefonie zdecydowanie więcej czasu korzystając z internetu, niż rozmawiając czy pisząc SMS-y. Szczerze? Ostatniego SMS-a wysłałem chyba pół roku temu.

Ile naprawdę czasu spędzamy przed ekranem?

Dane z badań amerykańskich:

Dzieci w wieku 8–12 lat spędzają przed ekranem średnio 6 godzin dziennie
Nastolatkowie w wieku 13–18 lat spędzają w mediach społecznościowych średnio 9 godzin dziennie

To nie są małe liczby. To jest więcej czasu niż większość dorosłych spędza w pracy. Nie wiemy jeszcze, jaki długotrwały wpływ na młode pokolenie będzie miało korzystanie ze smartfonów i internetu – jesteśmy pierwszym pokoleniem, które prowadzi ten eksperyment na żywych ludziach.

Internet: narzędzie czy pułapka?

Internet jest cudowną technologią – dokładnie tak samo jak pieniądze. Za pieniądze można kupić książkę albo wódkę. To samo z internetem: można z niego korzystać, żeby się rozwijać, albo żeby marnotrawić życie.

W wolnym zachodnim świecie najpierw następuje rewolucja, a dopiero potem aktualizacja prawa. Sprawia to, że wszyscy obywatele mają dostęp do największego dobrodziejstwa XXI wieku. Rozważni robią to z umiarem. Pozostali nie są świadomi niebezpieczeństwa i mogą się dotkliwie poparzyć.

Dzieci z telefonami — Dzieci wychowane na ekranach – pierwsze pokolenie, którego skutków jeszcze nie znamy

Można słusznie obwiniać rodziców o bezmyślne wręczanie dzieciom telefonów – ale żaden rodzic nigdy nie został poinformowany o potencjalnych zagrożeniach, jakie niesie ze sobą ta technologia. Widzieliśmy obrazki dzieci z powykręcanymi kciukami od pada do gry. Nikt nie mówił głośno o błyskawicznym dostępie do pornografii.

Edukacja na skróty – jak internet niszczy myślenie

Internet daje dostęp do informacji, co teoretycznie powinno zwiększać możliwości edukacji. Sprawa nie jest jednak aż tak kolorowa. Dziś rozwiązania do praktycznie wszystkich zadań można znaleźć w sieci. Dziecko nie łączy nowo poznanej informacji z tym, co już wie – po prostu kopiuje gotowe rozwiązanie, zadowolone z siebie i swojego oszustwa.

Co pokazują badania:

Dzieci ze szkół o niższym poziomie nauczania, po uzyskaniu dostępu do internetu, zaczęły się uczyć gorzej. Nauka oparta na wyniku, a nie na zrozumieniu, nigdy nie przynosi dobrych owoców.

Nic więc dziwnego, że w czasach, w których można bezkarnie oszukiwać system, dzieci stresują się coraz mocniej podczas egzaminów i wystąpień – bo nie mają wiedzy, tylko nawyk szukania odpowiedzi w telefonie. Całe to zjawisko jedynie pogłębia szerzącą się idiokrację: społeczeństwo masowo produkuje młodzież, która woli uczyć się trendujących tańców na TikToku, niż poznać budowę rakiety czy biologiczne podstawy zachowań człowieka.

Płytkie relacje i zanikająca rozmowa

Często obserwując młodszych ludzi mam wrażenie, że oni nie rozmawiają – tylko płytko się komunikują, używając slangu. Brakuje pytania „Jak się dzisiaj czujesz?" albo „Co się stało, że wyglądasz tak ponuro?". W zamian słyszysz: „To jak, gramy?", „Czy te buty to nie podróbka?".

Młodzi ludzie razem, każdy patrzy w swój telefon — Razem, ale osobno – telefon zastępuje prawdziwą rozmowę

Młodzież szuka szybkiej i ulotnej uciechy zamiast poszukiwać fundamentalnych narzędzi do poznawania świata. Każda pasja i zainteresowanie buduje nowe tematy do rozmowy, rozwija nowe połączenia neuronowe i otwiera na wartościowe znajomości. Zamiast grać wyłącznie w gry wideo, można zainteresować się tym, co robią rodzice, znaleźć pasję, zacząć grać na instrumencie, uczyć się języków.

Instagram – najbardziej toksyczne medium

Osobiście uważam, że medium wyrządzającym dziś największą krzywdę dzieciom jest Instagram. Edytowane, często roznegliżowane zdjęcia influencerek i filtry zakrywające każdą niedoskonałość potęgują ogromne kompleksy u małych dziewczynek. Z kolei kult sukcesu i lansu negatywnie wpływa na młodych mężczyzn, którzy porównują się do promila ludzi, którym udało się szybko osiągnąć sukces finansowy.

Mało która influencerka wrzuci to samo zdjęcie bez edycji. Mało który „guru redpilowców" pokaże setki godzin pracy włożone w dotarcie na wysokie miejsce w hierarchii. To, co widzimy w mediach społecznościowych, to chory efekt licznych edycji oraz prób i błędów. Dlatego nigdy nie należy traktować tego jako pełnego obrazu rzeczywistości.

Zaburzona percepcja:

Na przestrzeni dekady widać wyraźny trend: wzrastają wymagania wobec płci przeciwnej. Mężczyźni coraz częściej marzą o dziewczynach z Instagrama, kobiety szukają wyłącznie bardzo dobrze zarabiających i przystojnych mężczyzn. Słowo „być" zastąpiło słowo „mieć". Godność i czystość wyszły z mody.

Na szczycie stoi branża influencerska – współczesny Babilon, w którym to my, użytkownicy mediów, na zgliszczach naszej zachodniej kultury ulepiliśmy sobie takich bożków i skłaniamy im pokłon. Czy to jest świat, na jaki zasługują nasze dzieci? Może najwyższa pora wyciągnąć pomocną dłoń i zrobić z tym porządek – klikając przycisk „Odsubskrybuj".

9 zasad zdrowego korzystania z telefonu

Przestań obserwować osoby, które Cię nie interesują – jeśli ktoś nie wnosi niczego wartościowego do Twojego życia, przestań go śledzić.
Odsubskrybuj celebrytów i dramy – w znacznym stopniu nic nie wnoszą do Twojego życia, a jedynie marnują Twój czas.
Nie oglądaj rolek – ich algorytm został opracowany w wybitny i diabelski sposób, tak abyś się wkręcił, siedział i scrollował.
Wyłącz telefon podczas pracy – nawet nie wiesz, ile godzin tygodniowo Ci kradnie. Sam zobaczysz, o ile więcej zrobisz.
Wstrzymaj powiadomienia i wycisz telefon – to telefon jest dla Ciebie, nie Ty dla niego.
Nie bierz telefonu do prysznica ani do łóżka – daj odpocząć oczom. Stosuj zasadę kompartmentacji: rób jedną rzecz na raz.
Bądź w pełni obecny na spotkaniach z bliskimi – schowaj telefon i daj ludziom całą swoją uwagę.
Nie hejtuj i nie daj się sprowokować – szkoda na to energii i czasu.
Dawaj dobry przykład – dzieci uczą się przez obserwację, nie przez zakazy.

Ale nie tylko narzekamy…

Smartfony i sieć to olbrzymie możliwości. Dziś każdy ma dostęp do wykładów z najlepszych uczelni świata, gier strategicznych, wartościowych społeczności, kultowych filmów i książek – dosłownie w kilka kliknięć. Sama technologia tworzy i będzie tworzyć kolejne miejsca pracy.

Jonathan Haidt, jeden z najwybitniejszych psychologów społecznych, napisał:

„Za kilkadziesiąt lat nasze wnuki będą mogły stwierdzić, że pozwolenie dzieciom na korzystanie z telefonów jest równie patologiczne co rozdawanie im papierosów czy upijanie alkoholem."

Jeśli masz dziecko – po prostu przy nim bądź. Oglądajcie wspólnie bajki. Nie idź na łatwiznę i nie dawaj mu telefonu na 6. urodziny, żeby mieć święty spokój.

Ważne, aby zachować umiar i kontrolę oraz w odpowiednim momencie nacisnąć przycisk ESCAPE. Bo prawdziwe życie zaczyna się dopiero po zgaszeniu ekranu.

Sprawdź też:

Zwiększ Pewność Siebie – Instagram niszczy samoocenę, to ją odbudowuje → Przeświadczenie o Własnej Wyjątkowości – antidotum na kulturę porównania →