Jung – Anima i Animus. Kobieta w Mężczyźnie i Mężczyzna w Kobiecie

Nie chcesz czytać? Odsłuchaj odcinek!

Za Cieniem kryje się coś znacznie głębszego. Jung opisał Cień jako ciemną stronę psychiki tej samej płci co człowiek – ale tuż za nim, jeszcze dalej od świadomości, czai się coś innego: Anima – kobiecy aspekt w nieświadomości mężczyzny, i Animus – męski aspekt w nieświadomości kobiety. W normalnych okolicznościach nigdy ich nie uświadamiamy. A to błąd.

Czym jest Anima i Animus?

Jung – Anima i Animus, archetypy nieświadomości zbiorowej — Anima i Animus to kluczowe archetypy nieświadomości zbiorowej według Junga

Cień jest tej samej płci co człowiek. Anima i Animus – nie. Anima to „ciemny" aspekt kobiecy tkwiący w nieświadomości mężczyzn. Animus to „ciemny" aspekt męski obecny w nieświadomości kobiet. Oba archetypy znajdują się znacznie głębiej niż Cień i w zwykłych okolicznościach rzadko – jeśli w ogóle – zostają uświadomione.

Jung podkreślał, że te archetypy nie są czymś złym samym w sobie. Są zlepkami cech typowych dla płci przeciwnej, których odkrycie i integracja pozwala osiągnąć pełnię – „synchroniczność" – i radzić sobie z wyzwaniami, które los stawia na drodze człowieka.

Czytaj też:

Cień Junga – Twoja Mroczna Strona →

Anima – kobieta w mężczyźnie

Anima, poprzez integrację, staje się tym, co Jung nazwał Erosem świadomości – zdolnością do tworzenia głębokiej, świadomej relacji z kobietą. Kształtuje się głównie pod wpływem figury matki i wczesnych doświadczeń z kobietami. To właśnie dlatego relacja z matką odciska tak wyraźny ślad na tym, jak mężczyzna postrzega kobiety przez całe życie.

Negatywna Anima

Jeśli mężczyzna miał matkę, która miała na niego negatywny wpływ – jego Anima często wyraża się w drażliwych, depresyjnych nastrojach, niepewności, braku poczucia bezpieczeństwa i przewrażliwieniu. W duszy takiego człowieka negatywna figura matki-Animy bez końca powtarza: „Jestem nikim. Nic nie ma sensu. U innych jest inaczej, ale mnie nic nie cieszy."

Te „nastroje Animy" powodują pewien rodzaj otępienia, strach przed chorobą i wypadkami. Całe życie nabiera smutnego i przytłaczającego charakteru. W skrajnych przypadkach Anima staje się – jak pisał Jung – demonem śmierci.

Młodzi mężczyźni zdominowani przez matki często uciekają w sferę intelektu – w świat książek i filozoficznych dyskusji – by ratować swoją mentalną męskość. Ale poświęcają przy tym swoją kreatywność i żywotność działania. Filozofia staje się ucieczką, nie poszukiwaniem.

Carl Gustav Jung – twórca koncepcji Animy i Animusa — Jung podkreślał, że integracja Animy jest trudniejsza i bardziej czasochłonna niż integracja Cienia

Cztery etapy Animy

Anima nie jest statyczna – przechodzi przez cztery etapy dojrzewania:

Instynkt i ciało – personifikacja fizycznych pragnień i biologicznej kobiecości (figura matki)
Miłość romantyczna – ucieleśnienie romantycznego uczucia i kobiecego piękna
Duchowa przewodniczka – inspiracja, muzyczna jakość istnienia, twórcze natchnienie
Mądrość (Sofia) – najwyższy poziom; Anima staje się mediatorem między świadomością a nieświadomością i prowadzi ku pełni życia

Zintegrowana Anima zmienia zimnego mężczyznę. Oprócz siły i asertywności wnosi ciepło, życzliwość i zdolność do głębokiej relacji.

Czytaj też:

Agresja – Czym Jest i Dlaczego Jest Taka Ważna? →

Animus – mężczyzna w kobiecie

Animus jest uosobieniem wszystkich męskich tendencji w kobiecie. Podobnie jak Anima u mężczyzny – kształtuje się pod wpływem najważniejszej figury rodzicielskiej: ojca. Ojciec, który karmi córkę niepodważalnymi, niekwestionowalnymi „prawdami" – przekonaniami, które nigdy nie obejmują jej osobistej rzeczywistości takiej, jaka naprawdę jest – tworzy fundament dla negatywnego Animusa.

Negatywny Animus

Jednym z działań negatywnego Animusa jest wysysanie życia z innych. Kobieta opanowana przez negatywny Animus staje się wampirem – sama nie ma życia, więc musi je zabierać tam, gdzie je znajdzie. Negatywny, diabelski Animus zabija każdy kobiecy aspekt istnienia – ciepło, opiekuńczość, emocjonalność.

Animus i Anima – archetypy w teorii Junga — Animus daje kobiecie odwagę, roztropność i pewność siebie – jeśli zostanie zintegrowany

Cztery etapy Animusa

Zintegrowany Animus to nieoceniony wewnętrzny kompan, który obdarza kobietę: odwagą, inicjatywą, obiektywizmem i mądrością duchową. Podobnie jak Anima, przechodzi przez cztery etapy:

Siła fizyczna – personifikacja mocy i sprawności (mistrz sportowy, „człowiek mięśni")
Inicjatywa i działanie – zdolność do planowania i podejmowania decyzji
Słowo i refleksja – Animus jako profesor lub duchowny, nosiciel wiedzy i idei
Znaczenie i sens – najwyższy poziom; pośrednik doświadczenia religijnego, dzięki któremu życie zyskuje nowe znaczenie

Czytaj też:

Zwiększ Pewność Siebie – Czym Jest i Jak Ją Zdobyć? →

Integracja – Eros i Logos

Jung zaznaczał, że integracja Animy i Animusa jest znacznie bardziej skomplikowana i czasochłonna niż integracja Cienia. Nie można jej przeprowadzić bezpośrednio – to efekt uboczny otwartego, samoświadomego i refleksyjnego życia, które stawia sobie za cel (raczej pośredni niż bezpośredni) poznanie siebie.

W praktyce: nasze zachowanie wobec mężczyzn i kobiet pokazuje, na ile posuwa się naprzód nasz proces indywiduacji. Wewnętrzny obraz płci przeciwnej – wyobrażenie o „płci pięknej" u mężczyzny, wyobrażenie o „sile i pewności" u kobiety – zdecydowanie wpływa na to, jakie relacje budujemy. Konfrontowanie tych wewnętrznych wyobrażeń z rzeczywistością to jedyna droga.

Tylko tak „Eros świadomości" zamieni zimnego mężczyznę w troskliwego – a „Logos" narodzi się w pięknej, lecz bojaźliwej kobiecie, dając jej odwagę i roztropność.

Sprawdź też:

Dramat Udanego Dziecka – Alice Miller → Zwiększ Pewność Siebie – Czym Jest i Jak Ją Zdobyć? → 5 Psychologicznych Ćwiczeń, Które Naprawdę Działają →