Agresja ma złą prasę. Nazywamy ją destrukcyjną, niebezpieczną, czymś, co należy tłumić i ukrywać. A tymczasem to jedna z najsilniejszych emocji, jakie posiada człowiek – i jedna z najbardziej potrzebnych. Problem nie leży w agresji. Problem leży w tym, że nikt nas nie uczy, jak jej używać.
Agresja jako balonik – co się dzieje, gdy nie upuszczasz powietrza?
Złość może wytwarzać dwie emocje: smutek i agresję. Najczęściej jest to mieszanka obu. Agresja jest jak balonik, który napełnia się z powodu różnych sił – zazwyczaj cierpienia. Jeśli ktoś stanął Ci na odcisku, zachowanie agresywne wydaje się czymś naturalnym.
Ale co robi nadwrażliwy człowiek? W środku zezłości się niemniej – lecz nie pozwoli na ujście tej energii. Zatrzyma to w sobie. Przecież ktoś to zrobił niespecjalnie. Nie chcę robić afery. I wraca kulawy do domu, nieświadomy, że jego balonik właśnie się napełnił złą energią i smutkiem.
Patologiczne zatrzymanie agresji na samym sobie zawsze skończy się czkawką. Prowadzi do zachowań autodestrukcyjnych. Nawet miłosierny Bóg w religii chrześcijańskiej mówi: „Kochaj bliźniego swego jak siebie samego." Nie bardziej. Nie mniej. Tłumienie agresji to krzywdzenie siebie bardziej niż tego, kto Cię skrzywdził.
Masz prawo krzyczeć
Kiedy Cię krzywdzą – na litość boską, krzycz. Masz do tego prawo. Nikt Ci nie każe być męczennikiem. Każdy myślący człowiek wie, że z Twojej żywej, sprawczej wersji będzie dużo więcej pożytku.
Stojąc cicho, nie tylko pozwalasz oprawcy na krzywdzenie bez konsekwencji – zadajesz sobie podwójne cierpienie. Bo po całym zajściu będziesz jeszcze siebie obwiniał za to, że zachowałeś się jak tchórz.
Ważne rozróżnienie:
Jest różnica między wojownikiem, który odpuszcza bo może komuś zrobić poważną krzywdę i świadomie wybiera powściągliwość – a człowiekiem, który milczy bo się boi. Pierwsze to siła. Drugie to kapitulacja.
Strach w takiej sytuacji to stwierdzenie: twoja wola jest większa niż moja, możesz robić z moim życiem co chcesz. To wysadzenie własnych filarów pewności siebie, które tak ciężko i wolno usiłowałeś zbudować.
Problem z zachodnim wychowaniem
Społeczeństwo nie pomaga nam zachować homeostazy. Jeśli starszy chłopak Cię popchnął i nazwał idiotą przy wszystkich, a Ty odpowiedziałeś – istnieje spora szansa, że będziesz miał większe konsekwencje niż Twój oprawca. I znajdzie się nauczyciel, który stwierdzi, że należało być „tym mądrzejszym".
Odpuszczenie i pomoc oprawcy nie jest „mądrzejszym" zachowaniem. Jest zachowaniem, które może narazić pewność siebie dziecka na szwank. Mądry jest stary rycerz, który mając miecz przy pochwie, nie zważa na kąśliwe uwagi kogoś słabszego – bo wie, że w kilka sekund jest w stanie pozbawić go życia. Ale do tego potrzeba lat doświadczenia i kilkukrotnie wypróbowanej mentalności wojownika.
Normalni, zwykli ludzie powinni mieć możliwość automatycznej ekspresji swojej agresji. Lepiej, żeby każdy bał się odpyskować szefowi w pracy, niż zbierał manę i po powrocie do domu wyładowywał to na bliskich.
Agresja jest emocją – i żadna emocja nie jest zła
Agresja jest emocją. Emocje nie są ani dobre, ani złe. Jest jedną z najsilniejszych, ale zarazem najbardziej destrukcyjnych – jeśli nie umiesz jej używać. Dotyczy wielu ważnych obszarów życia: walki, sportu, biznesu, tworzenia, seksu.
Co ze smutkiem? Codziennie w Polsce 15 osób popełnia samobójstwo – 12 z nich to mężczyźni. Smutkowi również nie należy nadmiernie ulegać, bo prowadzi do stanów depresyjnych. Ale nikt normalny nie zabrania wyrażać smutku. Dlaczego więc demonizujemy agresję?
Zapamiętaj:
„Nie boję się silnego mężczyzny, który może mi złamać szczękę jednym uderzeniem. Boję się tego, co może mi zrobić garbaty facet, który tłumi w sobie agresję i gorycz od lat oraz obwinia za swoje niepowodzenia cały świat.”
Jak wyrażać agresję konstruktywnie?
Tak, żeby działała w Twoim życiu – zgodnie z zasadą: kochaj bliźniego jak siebie samego, nie bardziej i nie mniej. Agresja wiąże się ze zdobywaniem, pokonywaniem przeszkód i zaspokojeniem pragnień. To energia. Pytanie tylko, gdzie ją skierujesz.
- Sport i trening – kiedy czujesz, że nie dasz rady zrobić jeszcze jednego powtórzenia, właśnie wtedy sięgnij po tę energię
- Praca i biznes – negocjacje, trudne decyzje, przebijanie się przez opór wymagają tej samej siły
- Tworzenie – pisanie, budowanie, projektowanie z pasją i zaangażowaniem
- Obrona granic – reagowanie na krzywdę wprost, bez kumulowania urazy
- Wymagające zadania – kiedy czujesz, że zaraz odpuścisz, a musisz jeszcze dokończyć sprawę
Agresja, która automatycznie uchodzi z człowieka w odpowiednim momencie, jest oczyszczająca. Pozwala zamknąć sprawę na osobie, która jest sprawcą – bez zabierania problemów do domu.
Korzystaj. Ale ucz się kontrolować.
Quiz: Sprawdź, ile zapamiętałeś
Zobacz też inne odcinki
ERIK ERIKSON - Ojciec Psychologii Rozwoju
KAREN HORNEY - Psycholożka, która sprzeciwiła się Freudowi
ALBERT BANDURA - Ojciec Współczesnej Psychologii
CARL ROGERS - Jak Żyć Autentycznie?
ERICH FROMM - Ojciec Psychologii Wolności
CIEŃ W PSYCHOLOGII JUNGA - Twoja Mroczna Strona
CARL JUNG - Jak Naprawdę Zrozumieć Sny?
JAK DZIECIŃSTWO KSZTAŁTUJE TWOJE ZWIĄZKI?
GUSTAVE LE BON - Psychologia Tłumu